Box 3 op werkelijk rendement: wat verandert er en wanneer?

Het nieuwe box 3-stelsel — waarbij je belasting betaalt over je werkelijke rendement in plaats van een fictief rendement — komt steeds dichterbij. De Tweede Kamer ging in februari 2026 akkoord, en op dit moment ligt het wetsvoorstel bij de Eerste Kamer. Maar er is volop discussie, en de staatssecretaris heeft beloofd nog vóór de zomer met verzachtingen te komen.

Wat staat er precies te gebeuren, wanneer, en wat betekent het voor jou als spaarder of belegger? Dit is de stand van zaken in juni 2026.

Waar gaat dit over?

Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting dat gaat over je vermogen: spaargeld, beleggingen en bijvoorbeeld een tweede woning. Het probleem van het huidige systeem is dat de Belastingdienst rekent met een fictief rendement — een verondersteld percentage dat lang niet altijd overeenkomt met wat je écht hebt verdiend. Spaarders met weinig rente betaalden zo soms belasting over winst die ze nooit maakten.

De Hoge Raad floot de overheid daarover meermaals terug. Het nieuwe stelsel moet dat rechtzetten door belasting te heffen over je werkelijke rendement.

Wat verandert er met het nieuwe stelsel?

Vanaf de beoogde ingangsdatum van 1 januari 2028 betaal je belasting over je echte opbrengsten:

• Reguliere inkomsten: de rente op je spaargeld, dividend op je beleggingen en huur die je ontvangt.
• Waardeontwikkeling: ook de jaarlijkse waardestijging van je beleggingen telt mee — zelfs als je niets verkoopt. Dit heet een vermogensaanwasbelasting.
• Uitzonderingen: voor onroerend goed en aandelen in start-ups geldt dat alleen de gerealiseerde winst (bij verkoop) wordt belast.

Wat speelt er nu bij de Eerste Kamer?

De Eerste Kamer behandelt het wetsvoorstel op dit moment en heeft kritische vragen gesteld. Er waren in mei 2026 zelfs deskundigenbijeenkomsten over de uitvoerbaarheid. De staatssecretaris heeft toegezegd vóór de zomer met een brief te komen over mogelijke verzachtingen en of het systeem wel uitvoerbaar is voor de Belastingdienst.

Mochten er aanpassingen komen, dan lopen die waarschijnlijk mee via een aparte wetswijziging gekoppeld aan het Belastingplan 2027. De beoogde ingangsdatum blijft voorlopig 1 januari 2028.

Wat betekent dit nu voor jou?

Belangrijk: tot het nieuwe stelsel ingaat, blijft het huidige systeem gewoon van kracht. Voor 2026 betekent dat concreet:

• Je mag als alleenstaande €59.357 belastingvrij aanhouden (€118.714 met fiscaal partner). Dat is iets meer dan in 2025.
• Boven die grens betaal je 36% belasting over een fictief rendement.
• Is je werkelijke rendement lager dan het fictieve? Dan kun je via de tegenbewijsregeling ("Opgaaf werkelijk rendement") aantonen dat je minder verdiende, en betaal je over je echte opbrengst. Dat loont vooral als het verschil groot is en je een goede administratie hebt.

Wil je precies weten wat je nu betaalt, lees dan onze uitleg over hoeveel belasting je betaalt over je spaargeld en de achtergrond van het box 3-drama.

Moet je nu al iets doen?

Voor de meeste mensen: nee, nog niet. Het stelsel is nog niet definitief en de details kunnen veranderen. Wel verstandig:

• Houd je administratie bij als je belegt. Onder het nieuwe stelsel wordt je werkelijke rendement belangrijk, dus inzicht in je rente, dividend en koerswinsten gaat tellen.
• Laat je niet verleiden tot overhaaste constructies om vermogen te verschuiven rond de peildatum. De Belastingdienst ziet kortstondig schuiven (peildatumarbitrage) als belastingontwijking.
• Volg de ontwikkelingen. De brief van de staatssecretaris vóór de zomer kan belangrijke details bevatten.